ابلیس جزء فرشتگان است یا جنیان؟
ابلیس از ملائکه است یا از جنّیان؟
پرسش 16:
ابلیس از فرشتگان است یا از جنّیان؟
پاسخ:
ابلیس لعنت الله از جنّیان است [1]ولی به خاطر عبادتش ارتقا یافت تا این که در زمره‌ی فرشتگان درآمد. جنّیان با عبادت و اطاعت خدا ارتقا پیدا می‌کنند تا اینکه جزو فرشتگان می‌شوند. ولی در نهایت، ابلیس لعنت الله به خاطر انانیّت (منیّت)از امر خدا سرپیچی کرد و به قعر جهنم سقوط نمود. از همین رو قرآن یک بار ابلیس را از فرشتگان می‌خواند [2]و بار دیگر از جن. [3]امیرالمؤمنین (ع)در خطبه‌ی قاصعه از او به مَلَک تعبیر نموده است.[4]
در مرحله‌ی پیش از صادر شدن فرمان به سجده بر آدم، با توجّه به آنچه ابلیس به آن رسید و با توجّه به اصل ابلیس لعنت الله، هر دوی اینها صحیح است.[5]
-------------------------------------------------------------------
1- از جمیل بن درّاج از ابو عبد الله (ع)روایت شده است: از ایشان (ع)درباره‌ی ابلیس پرسیدم که آیا از ملائکه بود؟ و آیا چیزی از امر آسمان‌ها می‌دانست؟ فرمود: «از ملائکه نبود و چیزی از آسمان‌ها نمی‌دانست. او از جنّیان و همراه با ملائکه بود و ملائکه او را گویی از خود می‌دیدند در حالی که خداوند آگاه است که از آنها نبود. پس هنگامی که به سجده کردن امر شد، از او سر زد آنچه سر زد». بحار الانوار: ج 11 ص 119.
2- خداوند متعال می‌فرماید: «وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ...» (و چون به فرشتگان گفتيم: آدم را سجده کنيد، همه سجده کردند جز ابليس...) (بقره: 34).
3- خداوند متعال می‌فرماید: «... إِلَّا إِبْلِيسَ كَانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ...» (... جز ابليس که ازجن بود و از فرمان پروردگارش سربرتافت...) (کهف: 50).
4- امیر المؤمنین (ع)می‌فرماید: «... پس عبرت گيريد از آنچه خداوند با ابليس كرد: كار طولانى، تلاش سخت و بندگى شش هزار سالهاش را كه روشن نيست بر حسب سال‌هاى اين جهان برآورد شده است يا سال‌هاى جهان ديگر در برابر ساعتى تکبّر ورزیدن، پوچ ساخت. پس از ماجراى ابليس، با گناهى همسنگ او، كيست كه از عذاب الهى رهايى تواند؟ هيچ كس! خداوند سبحان هرگز انسانى را با گناهى كه مَلَکی (فرشتهاى)را با آن گناه بيرون راند، به بهشت اندرون نبرد...». نهج البلاغه: خطبه‌ی 192 معروف به قاصعه.
5- یعنی اینکه تعبیر قرآن به اینکه ابلیس لعنت الله از جن بود و از ملائکه نیز بود.
-------------------------------------------------------------------
متشابهات، جلد ۱، صفحه ۶۳.
به قلم امام احمدالحسن علیه السلام.
-------------------------------------------------------------------
برای مطالعه کامل کتاب به لینک زیر مراجعه کنید:
http://almahdyoon.co/10313/books/Moteshabehat1.pdf
جزاکم الله خیرا کثیرا
پاسخ دادنحذف